Potungaue Talavou Siasi 'o Tonga vahe fonua Tongatapu
11/13/07 , by Posted by: Admin
‘I he efiafi Sapate 12/11/2007, ne fakatahataha 'i he falelotu Kilikali, Nuku’alofa ‘a e kau hiva ‘e 16, ko e ngaahi Potungaue Talavou mo e Finemui ‘oe Siasi ‘o Tonga ‘o fakahoko ai ‘enau po-hiva ‘oku fai fakamahina.
‘Oku lolotonga fakahoko ‘i Kilikali ‘a e fakataha 'a e kau Faifekau Pule 'o e ngaahi Vahefonua, kau mai ki ai mo muli, pea ne loto lelei ‘a e kau fokotu’utu’u polokalama ke fai mai e po-hiva ‘o e mahina ni mo e fakataha mahu’inga ni ki Nuku'alofa ni.
Na’e Sea ‘i he pohiva ‘a Sione Valeti, Faifekau Pule Vahefonua Vava’u, pea ne ne fakamalo’ia’i ‘a ‘enau 'inasi mo lavemonuu he tapuaki 'o e pohiva ni. "Ko e fatongia mamafa foki 'eni kuo ui ki ai kitautolu tautefito ki he to'utupu. Fakamalo atu ho'o mou lava mai pea mo e talangofua neongo e faingata'a ka mou lava mai ke fakahoko 'a e po hiva ko 'eni".
Ne pehe ‘e Lavinia Teisina, Potungaue Talavou 'a e Siasi 'o Tonga 'o Vaini, ko e po-hiva ko 'eni na'e kamata mai pe mei mu'a, “pea a’u ki ha taimi na'e ki'i motuhia mai ai ka ko e taimi ni kuo hoko ko e polokalama ma'u 'a e Potungaue Talavou 'a e Siasi 'o Tonga”.
“'Oku faka'ofo'ofa he 'oku hanga 'ehe fa'ahinga polokalama pehe ni 'o fakatahataha'i mai ai 'a e to'utupu homau Siasi ke mau to e vaofiange ai pea lava ke mau fai ha ngaue kene pukepuke kimautolu mei hono fai ha fa'ahinga 'ulungaanga 'oku 'ikai ke sai”, ko Lavinia ia.
Na'e talaloto mafana ai pe foki mo Melemapa Fineanganofo, memipa 'o e Potungaue Talavou 'a Vaini, ko e 'uhi ko e ngaahi polokalama 'oku lava kenau fakahoko pe 'i honau Siasi fakakolo 'i Vaini 'o hange ko e “… ako failotu, ako tohitapu, tanumaki 'oku tokoni foki 'a e polokalama pehe ni ki he’eku mo’ui pea mo ‘eku fononga faka-laumalie”.
‘Oku mahino mei he talanoa mo e ni’ihi ‘o e to’utupu ne ‘i he po-hiva ‘a e tukunga ‘oku ne fakafuo ‘a e ni’ihi ‘o e to’utupu Tonga he ‘aho ni, pea fefee e fatongia ‘o e Siasi ki hono pukepuke kinautolu mo malu’i ke nau fai ha ngaahi fili fakapotopoto, pea mo e ngaahi founga ‘e malava ai.
“Ko e palopalema 'oku mau fetaulaki mo ia ko e 'ikai ke tatau 'a 'emau fiema'u hange ko e manako ange 'a e tamaiki tangata ia he ngaue'aki 'a e me'alea”, ko e lau ia ‘a e taha. “Kiate au ia 'oku mahu'inga pea saiange 'a e tauhi e ngaahi polokalama angamaheni kuo mau tupu hake mo ia”, ko e tali ia ‘a e taha.
Ne hoko atu e fakamatala ‘a Lavinia Teisina mo ‘ene faka’amu ki ha taimi ‘e faaitaha ai ‘a e To’utupu ‘a e Siasi ‘o Tonga. “Ko e ngaahi tokehekehe ko eni ‘oku tupu ai e ‘auhia atu ‘a e ni’ihi mei he Siasi 'o Tonga ki he ngaahi Siasi kehe, pea ‘ikai ngata ai ka ko e fakaloloma ‘enau ‘auhia ki he kona, faito’o-konatapu, mo e ngaahi hia kehekehe pe. Ka 'oku ou tui 'e 'i ai pe taimi 'e taha ai 'emau fakakaukau. Pea ko e ngaahi polokalama hangee ko e po-hiva ‘o e efiafi ni, ‘oku tokoni lahi ki he teke mo faka’ai’ai ‘o e faaitaha”.
'Oku 'i ai foki 'a e mafana makehe he 'ete lave'i ki he fanga ki'i siasi toko si'i mo ngali kaungatamaki ka na'a nau kau mai ko e 'uhi ko e poupou mo e talangofua ki he tu'utu'uni kuo fai atu mei he kau Taki. Ko e taha foki 'a e mafana makehe ko e lava ke kau mai 'a e longa'i fanau ki he hiva pea 'ikai ngata ai ka ko ‘enau lava ‘a e solo he ngaahi hiva.
Neongo na'e takitaha pe 'a e hiva ka na'e mahino 'a hono fai poupoua ‘ehe ngaahi Siasi fakakolo 'a e polokalama ko 'eni 'a e Potungaue Talavou. Ne ‘ikai ngata pee he fanau talavou mo e finemui ka na'e kau mai ai pe 'a e matu'a he poupou ki he ngaue ni pea mahino ia he kau mai 'a e kau hiva 'a Fua'amotu mo Niutoua – ko kinaua na'a na ta tuku 'a e po hiva ni – ‘i hono taki mai he'e nau ongo faihiva Samisoni Lomu (Fua'amotu) pea ko Uike Talia'uli mei Niutoua.
Losi ‘Alofi
| Posted by: Admin | Category: community | Print | Return|